Maak je zichtbaar!

De meeste risico’s van onze duiksport kennen we wel: decompressieziekte, long overdrukverwondingen, stikstofnarcose, we krijgen ze allemaal behandeld in de welbekende duikopleidingen waarvan we er ongetwijfeld allemaal één of meerdere gevolgd hebben.
Maar van één risico zijn we ons wellicht minder bewust, omdat er in de genoemde duikopleidingen weinig aandacht voor is: zichtbaarheid, of liever: het gebrek daaraan. En dan bedoel ik niet slecht zicht onderwater, maar vooral: niet zichtbaar zijn voor anderen aan het einde van de duik bij het bovenkomen.

Wanneer is dit een probleem? In twee gevallen:

1. Bij duiken op plaatsen waar ook veel (plezier)scheepvaart plaatsvindt. Duikers die boven komen in een scheepvaartroute worden makkelijk over het (met een zwarte cap bedekte) hoofd gezien met risico op aanvaringen. Ik begeleid regelmatig bootduiken op de Vinkeveense plassen. Er komen vaak verenigingen langs voor een dagje bootduiken. Ik blijf me erover verbazen hoeveel duikers aan zo’n bootduik beginnen zonder in het bezit te zijn van een deco boei. ‘Near misses’ zie ik wekelijks voorbij komen waarbij er een duiker bovenkomt op een plaats waar 30 seconden daarvoor nog een (zeil)boot voer, of dat een motorbootje op het allerlaatst moet uitwijken voor een bovenkomend buddypaar. Schippers zijn zich er niet van bewust dat er wel eens een duiker van onderen kan komen. Een kleine zwarte cap ter grootte van een voetbal wordt erg makkelijk over het hoofd gezien. Het op tijd oplaten van een decoboei kan veel ellende schelen.
2. De tweede situatie is zo mogelijk nog zorgelijker: dit kan gebeuren in groot open water waarbij de kant niet heel dichtbij is: te ver om te zwemmen. Dit kan gebeuren bij een navigatiefout in de Grevelingen, door de stroming afdrijven in de Oosterschelde en vooral bij duiken op de Noordzee. Als je de shotline mist en je moet in de stroming een vrije opstijging maken met een paar minuten deco voor de boeg, kan je een paar honderd meter van de shotline bovenkomen. De boot waarvan je was afgesprongen weet niet waar je gaat bovenkomen, en blijft op je wachten in de buurt van die shotline. Tegen de tijd dat ze zich realiseren dat je vermist wordt, lig je meer dan een kilometer verderop. Die kleine zwarte cap zie je na een meter of 50 al bijna niet meer, laat staan op een kilometer.

Nu is afdrijven op zich niet direct levensbedreigend, maar de kou wordt dat al snel wel: aan het einde van de duik zijn we vaak al een beetje afgekoeld maar nog niet onderkoeld.  Maar als je ná je duik nog meer dan een uur moet wachten voordat je weer aan boord wordt gehesen gaat het echt vervelend worden. Ook het inademen van zout water, omdat er iedere 10 seconden een golf over je heen komt, vormt na een paar uur dobberen terwijl de hulpdiensten tevergeefs naar je op zoek zijn een groot probleem.

Voorkomen dat je afdrijft
De oplossing: koste wat kost voorkomen dat je afdrijft. Maak een goed navigatieplan, leer hoe je een gidslijn legt als je aan het einde van de duik weer bij die shotline terug wilt komen. Gebeurt het toch, zorg dat je snel gevonden kan worden. Zorg dat je een (grote!) SMB bij je hebt, en dat je de vaardigheid hebt om deze al vanaf de bodem op te laten (is het lijntje lang genoeg?): hoe sneller die SMB boven is, hoe dichter je op dat moment nog bent bij de plaats waar de boot je verwacht. Wacht je met het schieten van de boei tot aan het einde van je veiligheidsstop/deco stop, hoe verder je al weg bent gestroomd. Zorg op zee voor een grote SMB, langer dan 1.80m. Kleinere boeitjes zijn leuk voor op binnenwateren, maar op zee nutteloos: de punt van de boei moet boven de golven uitsteken anders ben je alsnog niet zichtbaar van een afstandje. Elke zee heeft, onder invloed van plaatselijke omstandigheden zoals diepte, windkracht en richting, een eigen ‘golfritme’. Zo kan het zijn dat bijvoorbeeld iedere 7e of 11e goof significant hoger is dan z’n broertjes of zusjes. Als de golflengte (de afstand tussen twee golftoppen ) bijvoorbeeld 15 meter is, zit er dus na 105 meter altijd minimaal één ‘hoge’ golf tussen jou en de boot en ben je per definitie onzichtbaar: de kans dat óf jij zelf óf de boot in een golfdal zit en er een hoge golftop tussen jullie in zit, wordt daarmee aanzienlijk. Als de boot een hoog uitkijkpunt heeft, heb je al meer kans om gezien te worden.

Is dit een ver van je bed show? “Ik duik toch nooit op de Noordzee”. Ok, en op duikvakantie? Maak je bootduiken in Egypte of Kroatië? Begin dit jaar zijn een Nederlandse vader en zoon na een duik vermist geraakt na een duik in Maleisië, en werden de volgende dag meer dan 100km (!!) verderop teruggevonden. Voor de zoon was het helaas te laat…
In een volgend blog vertel ik je wat je als duiker allemaal nog meer kunt doen om te zorgen dat je op zee teruggevonden kan worden. Er is meer mogelijk dan je denkt ;-)